Dünya Sağlık Örgütü Bundibugyo virüsüne karşı iki yeni Ebola aşısının denemelerini onayladı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (DRC) etkisini sürdüren ve ülke tarihindeki en büyük salgın olarak kayıtlara geçen Bundibugyo virüsüyle mücadele etmek amacıyla iki yeni Ebola aşısının klinik denemelerini resmen onayladı. Al Jazeera Global Economy & World kaynaklı bilgilere göre, Mayıs ayından bu yana büyük çoğunluğu Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde olmak üzere 5.300'den fazla insanın hayatını kaybetmesine neden olan bu virüs türü, kamu sağlığı kuruluşları için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, bölgede 10.444 doğrulanmış vaka bulunduğunu ve bu rakamın salgının bölge tarihindeki en hızlı büyüme oranına işaret ettiğini belirtti.

DSÖ Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, mevcut durumda Bundibugyo türüne özel bir tedavi veya aşı bulunmaması nedeniyle virüsün yüzde 50 gibi yüksek bir ölüm oranına sahip olduğunu vurguladı. Geçtiğimiz ay başlatılan bir denemede, Zaire türü için onaylanmış olan Ervebo aşısının kullanıldığını belirten Tedros, yeni onaylanan aşıların ise doğrudan Bundibugyo virüsüne karşı tasarlandığını açıkladı. Oxford Üniversitesi, Hindistan Serum Enstitüsü ve Moderna iş birliğiyle geliştirilen bu yeni aşıların deneme sonuçlarının 2027 yılının başlarında alınması bekleniyor. Deneme süreci, Kongo Demokratik Cumhuriyeti Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü liderliğinde, DSÖ ve çeşitli ortakların desteğiyle yürütülüyor.

Salgının ekonomik ve sosyal etkileri, sadece Kongo Demokratik Cumhuriyeti ile sınırlı kalmayıp uluslararası boyutta da hissediliyor. DSÖ Başkanı Tedros, bazı ülkelerin salgın nedeniyle uyguladığı seyahat kısıtlamalarının, şeffaf raporlamayı caydırdığı ve ülkeleri doğru adımlar attıkları için cezalandırdığı uyarısında bulundu. Bu kısıtlamaların küresel tepki mekanizmalarına zarar verdiğini belirten Tedros, sınır ötesi yayılmaya karşı komşu ülkelerin hazırlıklı olması için destek sağlandığını ifade etti. Kenya'da dokuz vaka ve iki ölüm, Nijerya'da ise bir vaka doğrulanmış olması, salgının bölgesel bir ekonomik risk faktörü haline geldiğini gösteriyor.

Sağlık sistemleri üzerindeki baskı, uluslararası lojistik ve insani yardım operasyonlarını da etkiliyor. Birleşik Krallık hükümeti, Ebola ile enfekte olan bir İngiliz sağlık çalışanının uzman tedavisi için Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden tahliye edildiğini duyurdu. Hastanın durumunun stabil olduğu ve yüksek sonuçlu bir bulaşıcı hastalık ünitesine nakledileceği belirtilirken, Birleşik Krallık halkı için Ebola riskinin düşük olduğu açıklandı. Bu tür tahliye operasyonları ve sağlık altyapısına yönelik yatırımlar, salgının kontrol altına alınması sürecinde kritik bir maliyet kalemi oluşturuyor.

DSÖ, aşıların salgınla mücadelede güçlü araçlar olduğunu kabul etmekle birlikte, bunların tek başına yeterli olmayacağını savunuyor. Tedros Adhanom Ghebreyesus, aşıların erken bakım, temas takibi, tecrit, güvenli cenaze törenleri ve topluluklarla güvenilir etkileşim gibi kanıtlanmış önlemlerin yerine geçemeyeceğini özellikle vurguladı. Aşı geliştirme süreçlerinin uzun vadeli bir çözüm sunduğu ancak kısa vadeli saha müdahalelerinin hayati önem taşıdığı görüşü, küresel sağlık otoriteleri tarafından ortak bir strateji olarak benimseniyor.

Öte yandan, salgının kontrol altına alınması için yürütülen çalışmalar, yerel toplulukların güveninin kazanılması ve şeffaflık ilkeleri etrafında şekilleniyor. DSÖ, seyahat kısıtlamalarının kaldırılması çağrısını yineleyerek, bu tür önlemlerin salgınla mücadeledeki iş birliğini zayıflattığını savunuyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki salgın merkezinden son hastanın ayrılmasıyla yaşanan kutlamalar, sahadaki mücadelenin psikolojik ve sosyal boyutunu yansıtırken, 2027 yılına kadar sürecek olan aşı denemeleri, küresel sağlık güvenliği açısından uzun soluklu bir yatırım olarak değerlendiriliyor.