Türkiye-Azerbaycan arasındaki buzlar eridi mi?

Türkiye ile Azerbaycan arasında son iki aydır yaşanan gerilim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in 8 Kasım'da Şuşa'da yaptıkları görüşme sonunda yatışmış görünüyor. Erdoğan ve Aliyev, iki ülke ilişkilerinin "sarsılmaz" olduğunu ve birlikte çok daha güçlü olduklarını vurgularken, son dönemde yaşanan gerilimin arkasında "Türkiye-Azerbaycan arasındaki bağları zayıflatmak isteyen taraflar" olduğunu vurguladılar.

Erdoğan, Türkiye ve Azerbaycan'ın iki farklı devlet ve farklı kurumsal yapılara sahip olduğunu ifade etti. İlişkilerini "tek millet, iki devlet" anlayışı üzerine inşa eden ve son yıllarda stratejik müttefiklik kapsamında işbirliğini her alanda geliştiren Türkiye ve Azerbaycan, eylül ayından bu yana ciddi bir siyasi gerilim yaşadılar.

Gerilimin nedeni Azerbaycan'ın ilkokul, ortaokul ve lise üniformalarının "Genel eğitimin laiklik ilkesine uygun" olması gerektiğini içeren düzenlemesinin Türkiye'deki bazı çevrelerce "başörtüsü yasağı" olarak değerlendirilmesi ve Aliyev yönetimine tepki gösterilmesiydi.

Cumhurbaşkanlığı danışmanı Oktay Saral, 12 Ekim'de sosyal medya hesabından yazdığı mesajla Aliyev yönetimine tepki göstermiş ve "çağdışı" bu kararı düzeltmeye çağırmıştı. Saral, 26 Ekim'de istifa etmiş ama bu Bakü açısından yeterli olmamıştı.

Türkiye'den gelen açıklamaları isim vermeden sert ifadelerle eleştiren Aliyev, Ankara açısından büyük önem taşıyan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) liderler zirvesine katılmayarak iki ülke arasında yaşanan gerilime en somut tepkiyi vermiş oldu.

Azerbaycan resmi medya organlarında yayımlanan analizler de Türkiye'de bazı kesimlerin Azerbaycan'ın bağımsız bir devlet olduğunu unutmaması ve iç işlerine karışmaması uyarısında bulundu. Bu süreç içinde Erdoğan ve Aliyev arasında doğrudan temasın kesilmemiş olması, ayrıca iki ülke dışişleri bakanlarının attığı adımlar Ankara-Bakü arasındaki gerilimin kontrolden çıkmamasında önemli rol oynadı.

Erdoğan'ın Azerbaycan'ın Ermenistan'a karşı elde ettiği "Karabağ Zaferi'nin" altıncı yıl kutlamaları için Şuşa'ya 8 Kasım'da yaptığı ziyaret de taraflar arasındaki gerilimin tamamen sonlandırılması amacıyla gerçekleştirildi. İki lider, böylece, gerilimin sürdüğü süreç boyunca ilk kez fiziken biraraya geldiler.

Aliyev'in Erdoğan'ı havalimanında karşılamasıyla başlayan ziyaret boyunca iki lider ve aile üyelerinin verdiği sıcak görüntüler dikkat çekti. Törenlerin ardından düzenlenen basın toplantısında da aynı ortam gözlendi. Liderler, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin önemine dikkat çektiler ve bu ilişkilerin "sarsılmaz" özelliğini vurguladılar.

Erdoğan, iki ülke ilişkilerinin birçok testten geçerek bugünkü düzeyine ulaştığını kaydederken, "'Bir millet, iki devlet' şiarıyla tarif ettiğimiz bu gönül birliği müşterek mazimizden aldığı kuvvetle yarınlarımıza ışık tutan sönmez bir meşaledir" ifadelerini kullandı.