Rusya'da 27 bölgeye yayılan HIV salgını: Hastanelerde bulaşma vakaları rekor seviyede

Tüketici Haklarının Korunması ve İnsan Sağlığı Alanında Federal Denetim Servisi (Rospotrebnadzor) bünyesindeki Merkez Epidemiyoloji Bilimsel Araştırma Enstitüsü tarafından yapılan incelemeye göre, Rusya'nın 27 bölgesinde HIV enfeksiyonu toplum geneline yayılmış durumda. Bilim insanları, virüsün yalnızca belirli risk grupları arasında görülmeyip toplumun geneline yayıldığı bu aşamayı "genelleşmiş salgın" olarak tanımlıyor.

Söz konusu bölgelerde hamile kadınların yüzde 1'inden fazlasında HIV tespit edilirken, tablonun en ağır seyrettiği vilayetler Kemerovo, İrkutsk ve Sverdlovsk olarak sıralandı. Rospotrebnadzor verilerine göre, 2025 yılında ülkede 45 bin yeni HIV vakası kayıtlara geçti. Bu rakam bir önceki yıla kıyasla yüzde 13,4'lük bir gerilemeye işaret etse de sağlık kuruluşlarındaki bulaşma oranları rekor seviyeye ulaştı.

Rospotrebnadzor Nüfusun Epidemiyolojik Refahı Dairesi Başkanı Elena Igonina'ya göre, sağlık kuruluşlarında ortaya çıkan bulaşma vakalarının büyük bölümünü viral hepatit C salgınları ile HIV ve hepatitin birlikte görüldüğü karma enfeksiyon odakları oluşturuyor.

2025 yılında Rusya'daki tedavi ve koruyucu sağlık kuruluşlarında sekiz bulaşma odağı belirlendi. Bu odaklarda toplam 104 kişi enfekte oldu. 2026 yılında ise ülkenin 10 idari bölgesinde, sağlık kuruluşlarında HIV ve hepatit bulaşmış olabileceğine ilişkin 11 ayrı odak hakkında soruşturma yürütülüyor. Moskova'da da 22 viral hepatit C vakasının tespit edildiği bir odak araştırılıyor.

Son iki yılda ortaya çıkan en büyük bulaşma olaylarından biri Kabardino-Balkar Cumhuriyeti'ndeki bir sanatoryumda yaşandı. Tıbbi işlemler sırasında 82 kişi enfekte oldu. Bu kişilerin 76'sında viral hepatit C, altısında ise karma enfeksiyon tespit edildi.

Kamçatka ve Buryatya'daki onkoloji servislerinde sırasıyla 147 ve 42 hastaya hepatit bulaştı. Samara ve Kursk bölgelerindeki hemodiyaliz merkezlerinde belirlenen üç ayrı hepatit C odağında ise toplam 26 kişi enfeksiyondan etkilendi. Bulaşmaların ana nedeni olarak tek kullanımlık kateter veya glukometrelerin birden fazla hastada kullanılması gibi hijyen ve enfeksiyon kontrol kurallarının ihlal edilmesi gösteriliyor. Enfeksiyonun kaynağını ise çoğu zaman taşıdığı virüs henüz teşhis edilmemiş hastalar oluşturuyor.

Igonina, bu tür "sistematik ve ağır ihlallerin" Rusya'da kalıcı bir sorun haline geldiğini belirtiyor. Kan ve kan bileşenleri ile organ ve doku bağışçıları hem antikor hem de hepatit C RNA testlerinden düzenli olarak geçirilirken, diğer risk gruplarında RNA incelemeleri aynı yaygınlıkta uygulanmıyor.

Merkez Epidemiyoloji Bilimsel Araştırma Enstitüsünün açıklamasına göre, 2026 yılında kan bileşenlerinin nakli sırasında iki HIV bulaşma vakası tespit edildi. Bu tür vakalar son altı yılda ilk kez kayda geçti. Uluslararası HIV danışmanı Aleksey Verter, teşhis konulmamış hastaların kliniklere başvurmasıyla ortaya çıkan bu tablonun, enfeksiyon sürecinin toplumda “gizli ve örtük” biçimde ilerlediğini kanıtladığını vurguladı.

Ölümler azalıyor, HIV taşıyanların sayısı artıyor Medvestnik'in değerlendirmesine göre, Rusya'da yeni HIV vakaları ve virüse bağlı ölümler son yıllarda azalma eğilimine girse de HIV ile yaşayan toplam kişi sayısı artmayı sürdürüyor.