Mekke Anlaşması TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi

TBMM Genel Kurulu, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Antlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifini görüşmek üzere Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplandı. Gündem dışı konuşmalar, milletvekillerine verilen 1'er dakikalık söz, grup başkanvekillerinin gündeme ilişkin değerlendirmeleri ile siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığına sunduğu önergelerin görüşülmesinin ardından kanun teklifine geçildi. Yapılan görüşmeler sonucunda anlaşma AK Parti, MHP ve CHP’nin oylarıyla kabul edildi.

Kabul edilen anlaşmayla birlikte 3 ülke arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğinin yanı sıra savunma sanayii alanında ortak projeler geliştirilecek. Bu çerçevede tarafların savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirilme ve ortak üretim desteklenecek.

Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesinin yanı sıra uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülecek, savunma inovasyonu desteklenecek ve askeri sanayi alanında insan kaynağı yetiştirilecek. Taraflar ayrıca savunma araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile inovasyon alanlarında uzmanlık ve edinilen tecrübeleri paylaşacak.

Askeri işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar düzenlenecek. Bu faaliyetlerle tarafların silahlı kuvvetleri arasındaki birlikte çalışabilirlik artırılacak.

Anlaşma ile bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede mevcut işbirliği ve ortak çabalar operasyonel düzeyde güçlendirilecek. Tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunması, hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak amacıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmesini kapsayacak.

İstihbarat alanındaki işbirliğinin derinleştirilmesi amacıyla taraflar, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine riayet ederek karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacak. Anlaşma kapsamında; barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere lojistik destek sağlanacak.

Diğer taraftan anlaşmaya göre; uygulanmasına stratejik yön vermek ve taraflar arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komite yılda 2 kez toplanacak. Ancak bu toplantılar liderlerin gerekli görmesi halinde yılda 1 kez bir araya gelecek.

Komite, anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele alacak ve gerektiğinde alt komiteler kurabilecek. Komiteye hizmet vermek üzere Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulacak. Sekretaryaya, çekirdek taraflar arasında dönüşümlü olarak 3 yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter başkanlık edecek. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Anlaşmaya göre tarafların onayıyla diğer ülkelerin de anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esaslar belirlenecek.

Anlaşmayla birlikte taraflar, yürürlük için gerekli ulusal onay süreçlerini tamamlayacak. Son onay belgesinin komite sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek. Süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülen anlaşma kapsamında taraflardan herhangi biri, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçmesinin ardından, diğer taraflara en az 3 ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek. Anlaşmanın sona ermesi veya taraflardan birinin çekilmesi, önceden mutabık kalınmış ve devam etmekte olan faaliyet ve projeleri etkilemeyecek.

Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler ise anlaşmanın sona ermesinden sonra da devam edecek. Anlaşmada ayrıca tarafların, uluslararası konularda ortak tutum sergilemek amacıyla bölgesel ve uluslararası kuruluşlardaki işbirliğini güçlendirmesi ve savunma alanındaki mevcut iş birliği mekanizmalarını geliştirmesi hedefleniyor. Anlaşmanın kabul edilmesinin ardından Meclis Başkanvekili Adan, birleşimi 10 Kasım Salı günü toplanmak üzere kapattı.