Gelişmekte olan ülkeler dış borçta 9,4 trilyon dolarla rekor kırdı

Dünya Bankası’nın 2026 Uluslararası Borç Raporu’na göre, gelişmekte olan ülkelerin dış borcu 2025’te %5,5 artarak 9,4 trilyon dolara çıktı. Bu artış, 2021’den bu yana kaydedilen en hızlı yükseliş olurken, özellikle en yoksul ülkelerde borçlanma maliyetlerinin ulaştığı seviyeler dikkat çekti.

Rapora göre, Uluslararası Kalkınma Birliği’nden (IDA) imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin özel kreditörlere ödediği ortalama faiz %8,2 ile 1989’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Dünya Bankası raporunda, uluslararası finansmana erişim koşullarının iyileşmesine rağmen finansman maliyetlerinin gerilemediğine işaret edildi. Dış borç artışında özel kreditörlerden sağlanan kaynaklar belirleyici olurken, kamu kuruluşlarının tahvil ihraçları yaklaşık %35 artarak 251 milyar dolara yükseldi.

Bu tutar son beş yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti. Borç artışının en kırılgan ekonomilerde daha hızlı gerçekleştiği belirtildi. IDA kapsamındaki ülkelerin dış borcu 8,1 artışla 1,3 trilyon dolara ulaştı. Bu ülkelerin yeni tahvil ihraçlarındaki ortalama faiz oranı %9,4 olarak hesaplandı.Yüksek faiz borç yükünü ağırlaştırıyorRaporda, hükümetlerin vadesi gelen borçlarını geri satın almak amacıyla yeni tahvil ihraçlarına yöneldiği belirtildi.

Bu işlemlerin borç stokunu önemli ölçüde azaltmadan geri ödeme takvimini rahatlattığı ancak çoğu zaman daha yüksek faiz maliyetleri yarattığı kaydedildi. 2026’nın ilk aylarına ilişkin veriler de düşük ve orta gelirli ülkelerin yüksek maliyetlere rağmen uluslararası tahvil piyasalarına ilgisinin sürdüğünü gösterdi.

Ağustos ortasına kadar 10’dan fazla ülke, 2025’in tamamındaki tahvil ihraç miktarını aşarken bazı ülkeler uluslararası piyasalara yeniden döndü.Doların değer kaybı borç stokunu artırdıBuna karşılık yalnızca Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası’ndan (IBRD) imtiyazsız kredi almaya uygun ülkelerin yeni tahvil ihraçlarında ödediği ortalama faiz %5,8’den %5,5’e geriledi.

Düşük ve orta gelirli ülkelerin anapara ve faiz ödemeleri ise üst üste beşinci yılda artış gösterdi. Borç servisi ödemeleri 2025’te %1,9 yükselerek 1,4 trilyon dolara ulaştı. Tahvil sahiplerine yapılan ödemeler de 363 milyar dolara çıktı. Gelişmekte olan ülkeler, 2022-2025 döneminde yeni finansman olarak aldıkları tutardan 436 milyar dolar daha fazla borç servisi ödemesi gerçekleştirdi.Raporda, uzun vadeli borç akışlarının da yön değiştirdiği belirtildi.

2024’te 118 milyar dolarlık net çıkış yaşanırken, 2025’te 45 milyar dolarlık net giriş kaydedildi. Döviz kurlarındaki hareketler de borç stokunun artışında etkili oldu. Kamu borcu ve kamu garantili borçlardaki 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlasının doların değer kaybetmesinden kaynaklandığı bildirildi. Dolar karşısında diğer para birimlerinin değer kazanması, bu para birimleri cinsinden borçların dolar karşılığını yükseltti.

Dünya Bankası Grubu Baş İstatistikçisi ve Kalkınma Verileri Direktörü Haishan Fu, özel sektör kaynaklı kredi akışının yeniden başlamasının olumlu olduğunu ancak düşük ve orta gelirli ülkelerin daha fazla borçlandığını ve daha yüksek maliyetlerle karşılaştığını belirtti.

Fu, artan borç yükünün uzun vadeli kalkınma yatırımlarına ayrılabilecek kaynakları azalttığını vurgulayarak, borcun sorumlu yönetilmesinin gelecek nesillerin refahı açısından önem taşıdığını ifade etti.